Met diepe respek neem ons afskeid van een van ons land se voorste strategiese denkers, ’n visionêre ontleder wie se werk ‘n beduidende bydrae gelewer het om die weg voor te berei vir ‘n demokratiese Suid-Afrika. Sy strategiese insigte het baie bygedra tot die regering se verstaan van die kompleksiteit van die aanslag teen Suid-Afrika. Daar is min mense wat die bedreiging teen die ou orde so deeglik verstaan het as Classie. Classie was ‘n voorloper om die regering daarop te wys dat die aanslag teen Suid-Afrika nie bloot ‘n kommunistiese aanslag was nie, maar wel multi-dimensioneel. Benewens die kommuniste en die ANC, het dit ‘n groot aantal rolspelers ingesluit. Ook die Weste het ‘n ewe belangrike rol gespeel. Die boodskap was duidelik, die status quo kon nie hou nie, politieke verandering was nie ‘n opsie nie, maar ‘n noodwendigheid. Daar was teenkanting teen hierdie standpunt, maar Classie, saam met enkele ander, het volhard om hierdie boodskap oor te dra. Teen die einde van die 1980s het hierdie boodskap groter gangbaarheid in regeringsgeledere begin verkry. Dit het dit vir die regering dus makliker gemaak om sy besluit om te verander te motiveer. By talle geleenthede het Classie ministers, individueel of in werksgroepe, in persoon voorgelig en by meer as een geleentheid die Staatsveiligheidsraad (SVR) toegespreek. Voordat daar sprake was van onderhandelinge, het hy president Botha gereeld alleen, soms saam met die hoof van die Nasionale Intelligensiediens (NI), voorgelig oor die ANC. Hy was egter nooit gemaklik om voor mense op te tree nie, en het geglo dat papier die beste manier was om sy boodskap oor te dra. En papier produseer kon hy. Hy was seker een van die mees produktiewe skrywers in die intelligensiegemeenskap. In NI, maar ook in die breër intelligensiegemeenskap, het Classie ‘n reuse bydrae gemaak tot die ontwikkeling van ‘n analitiese raamwerk wat neerslag gevind het in die produkte wat aan die SVR gelewer is. Hy het hom onvermoeid beywer om die konsep van nasionale sekuriteit teenoor staatsveiligheid aanvaar te kry. Hierdie insig het die gevestigde aannames uitgedaag om verder as die behoud van die status quo te kyk, en eerder die veiligheid en voorspoed van al die mense van Suid-Afrika te prioritiseer. Classie is een van die onbesonge helde van Suid-Afrika. Op sy nederig-maar-besliste manier het hy voor geloop om rigting te gee aan die produkte van NI en die intelligensiegemeenskap wat aan die kabinet en senior regeringslui oorgedra is. Hy sal ook onthou word vir sy intellektuele integriteit en toegewyde ywer om die beroep van intelligensie-analis op ‘n professionele grondslag te plaas. Hy was ‘n model-analis en ‘n voorbeeld wat ander geïnspireer het. Sy bydraes was wydlopend en het oral inslag gevind. Hy het ‘n groot invloed gehad op die ontwikkeling van my eie insig in Suid-Afrika se veiligheidsituasie gedurende die 1980s.

In Memoriam - Jacob S (Classie) Classen

New Book on South Africa's Bureau for State Security